Mae Llyfrgelloedd Awen, y gwasanaeth llyfrgelloedd cyhoeddus a reolir gan Ymddiriedolaeth Ddiwylliannol Awen mewn partneriaeth â Chyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr, wedi’i henwi’n Llyfrgell Gymreig y Flwyddyn yng Ngwobrau Llyfrau Prydain 2025.
Ynghyd ag enillwyr rhanbarthol a gwlad eraill – llyfrgelloedd ac awdurdodau llyfrgell o bob rhan o’r DU ac Iwerddon – mae Llyfrgelloedd Awen bellach yn y ras am goron cyffredinol Llyfrgell y Flwyddyn, a fydd yn cael ei dyfarnu mewn seremoni ym mis Mai.
Mae Gwobrau Llyfrau Prydain, sy’n cael eu noddi gan y cyhoeddwr DK ac sy’n cael eu rhedeg ar y cyd â The Reading Agency, yn dathlu’r rhai sy’n ymestyn y tu hwnt i furiau’r llyfrgell i ddod â chymunedau, oedolion a phlant nad ydynt yn cael eu cyrraedd yn aml i fyd llyfrau.
Dewiswyd Llyfrgelloedd Awen ar gyfer llwyddiant ei Her 21 Llyfr gyntaf erioed, sydd wedi annog oedolion i archwilio teitlau llyfrau ac awduron newydd, darganfod amrywiaeth o genres newydd ac ehangu eu gorwelion darllen.
Ers ei lansio yng nghanol 2024, mae dros 600 o oedolion wedi recordio eu darlleniadau gan ddefnyddio taflen bingo Her 21 Llyfr ac wedi casglu gwobrau, gan gynnwys nodau tudalen pwrpasol, mygiau teithio, bagiau tote, llieiniau sychu llestri, ar hyd y ffordd. Derbyniodd y person cyntaf i gwblhau'r her lyfrend pren wedi'i grefftio â llaw.
Dywedodd Richard Hughes, Prif Weithredwr Ymddiriedolaeth Ddiwylliannol Awen:
“Rydym yn falch iawn bod panel beirniaid The British Book Awards wedi dewis Llyfrgelloedd Awen fel eu henillydd rhanbarthol a gwlad dros Gymru.Mae’r gydnabyddiaeth hon yn dyst i waith caled parhaus ein cydweithwyr llyfrgelloedd, sydd wedi ymrwymo i ddod o hyd i ffyrdd newydd ac arloesol o ymgysylltu â phobl o fewn ein cymunedau lleol nad ydynt efallai’n darllen yn rheolaidd er pleser nac yn ymweld â’n llyfrgelloedd.
“Pan wnaethom lansio’r her, a gefnogwyd yn garedig gan arian Llywodraeth y DU mewn partneriaeth â Chyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr, roeddem yn gobeithio, ond yn sicr nid oeddem yn disgwyl i gynifer o bobl gymryd rhan.Rydym wedi bod yn falch iawn o weld faint o’r rhain sydd wedi dweud wrthym pa mor bleserus y maent wedi cael y profiad o ddarllen llyfrau na fyddent wedi’u codi fel arfer.
“Hoffwn longyfarch fy nghydweithwyr llyfrgell yn bersonol ar y wobr hon a diolch iddynt am annog cymaint o bobl i gymryd rhan yn yr Her 21 Llyfr. Mae safon uchel y rhai sydd wedi cyrraedd y rownd derfynol o bob rhan o’r DU ac Iwerddon yn dangos pa mor galed y mae llyfrgelloedd a gwasanaethau llyfrgell yn parhau i weithio fel conglfeini eu cymunedau.”
Dywedodd Arweinydd Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr, y Cynghorydd John Spanswick: “Mae’n glod aruthrol i fod wedi derbyn Llyfrgell y Flwyddyn Cymru yng Ngwobrau Llyfrau Prydain 2025, a nawr i fod yn y ras am binacl y gwobrau, sef teitl Llyfrgell y Flwyddyn.
Nid tasg hawdd yw estyn allan i’r gymuned er mwyn ceisio ehangu a datblygu eu harferion darllen. Fodd bynnag, mae llwyddiant Her 21 Llyfr yn dangos arloesedd, creadigrwydd ac ymroddiad staff llyfrgelloedd ar draws y fwrdeistref sirol.
Mae nifer y trigolion sy’n cymryd rhan yn yr her hefyd yn amlygu sut mae llyfrgelloedd yn parhau i fod yn un o seiliau cymuned, gyda phobl yn barod i ymgysylltu a dod at ei gilydd, gan ddefnyddio darllen a’u llyfrgelloedd lleol fel modd o wneud hyn.
“Rydym yn edrych ymlaen at ddysgu pwy fydd yn hawlio’r teitl buddugol, gan fod pob un o’r ymgeiswyr yn anhygoel. Da iawn i bawb a gymerodd ran!”
Dywedodd Philip Jones, golygydd The Bookseller a chadeirydd y beirniaid ar gyfer Gwobrau Llyfrau Prydain:
“Rwyf wedi caru pob munud o wobr Llyfrgell y Flwyddyn hyd yn hyn, o’r cynllunio i’r lansiad, a nawr yn dewis y deg enillydd yma. Bod yna gyd-enillwyr, a phedair canmoliaeth uchel yn sôn am y penderfyniadau anodd roedd yn rhaid i’r beirniaid eu gwneud.
Dywedodd Karen Napier MBE, Prif Swyddog Gweithredol, The Reading Agency:
“Mae ceisiadau eleni ar gyfer Llyfrgell y Flwyddyn wedi bod yn eithriadol, gan arddangos y dyfeisgarwch a’r arloesedd y mae llyfrgelloedd yn eu harneisio bob dydd i gyrraedd cynulleidfaoedd newydd.Fodd bynnag, roedd yr enillwyr rhanbarthol a gwlad yn sefyll allan am eu creadigrwydd a’u heffaith.O ddigwyddiadau ar raddfa fawr ar draws yr awdurdod, rhaglennu gyda phartneriaid lleol amrywiol, i fentrau gofalus ac wedi’u targedu fel clwb llyfrau i oedolion â syndrom Down, mae’r enillwyr hyn yn enghreifftio pŵer llyfrgelloedd, sefydliadau lleol sy’n cyflwyno rôl hanfodol i ymgysylltu â chymunedau mewn ffyrdd ystyrlon. disgleiriodd y gweithgareddau hyn, a dangosodd y llyfrgelloedd ar y rhestr fer sut olwg fyddai ar etifeddiaeth barhaol eu prosiectau yn lleol.”